Dextrose 5% trong nước (D5W)
Tên thuốc gốc: Dextrose 5% in water (D5W)
Tên biệt dược: D5W, Dung dịch Dextrose 5%, Glucose 5%, D5W Inj
Nhóm dược lý: Dung dịch nhược trương cung cấp nước tự do và năng lượng tạm thời.
Nội dung
Chỉ định
Dung dịch Dextrose 5% trong nước (D5W) là dung dịch truyền dịch chuyên dụng được chỉ định trong các trường hợp lâm sàng sau:
- Điều trị tăng natri máu và bù thiếu hụt nước tự do: Cung cấp nước tự do cho khoang nội tế bào ở vật nuôi bị tăng natri máu nghiêm trọng hoặc mất nước tế bào mạn tính.
- Bổ sung glucose tạm thời cho bệnh nhân hạ đường huyết: Hỗ trợ điều trị hạ đường huyết ở chó mèo con, bệnh nhân đái tháo đường nhiễm ceton acid (DKA) đang điều trị bằng insulin, hạ đường huyết do ngộ độc quá liều insulin, suy gan hoặc nhiễm trùng huyết.
- Làm dung dịch nền pha truyền thuốc: Dùng làm môi trường pha loãng để truyền tĩnh mạch cho nhiều loại thuốc chuyên khoa như kali clorid, dopamine, dobutamine, oxytocin.
Dược lực học
Dung dịch Dextrose 5% cung cấp 50 mg dextrose (glucose)/mL và cung cấp khoảng 170 kcal năng lượng/Lít dịch truyền (áp suất thẩm thấu khoảng 252 mOsm/L).
Cơ chế phân bố nước tự do đặc biệt: Sau khi truyền vào tĩnh mạch, glucose trong D5W được tế bào cơ thể hấp thu và chuyển hóa rất nhanh nhờ tác động của insulin. Sau khi glucose bị chuyển hóa hoàn toàn, lượng còn lại trong lòng mạch thuần túy là nước tự do. Nước tự do nhanh chóng phân bố đều khắp các khoang cơ thể: Khoảng 67% đi vào khoang nội tế bào, 26% đi vào kẽ mô và chỉ khoảng 7% thể tích truyền được giữ lại trong lòng mạch.
Dược động học
Chuyển hóa: Dextrose được chuyển hóa nhanh chóng thành carbon dioxide và nước giải phóng năng lượng.
Thải trừ: Nước tự do được đào thải qua đường niệu dưới sự điều hòa của hormone chống bài niệu (ADH) tại thận.
Chống chỉ định
Chống chỉ định tuyệt đối hoặc cực kỳ thận trọng trong các trường hợp sau:
- Cảnh báo chống chỉ định tuyệt đối trong hồi sức sốc giảm thể tích: Tuyệt đối không bao giờ sử dụng D5W làm dung dịch truyền hồi sức sốc hoặc chống shock giảm thể tích. Vì chỉ có 7% thể tích D5W giữ lại trong lòng mạch, việc truyền D5W thể tích lớn để chống shock sẽ làm nước thoát nhanh vào tế bào brain gây phù não cấp tính và tử vong lập tức.
- Bắt buộc không tiêm dưới da: Tuyệt đối không tiêm D5W dưới da. Tiêm D5W dưới da sẽ rút các điện giải (Na+, Cl-) từ kẽ mô đi vào khối dịch tiêm dưới da, gây giảm thể tích tuần hoàn và hoại tử da tại chỗ.
- Không truyền chung với chế phẩm máu: Tuyệt đối không pha chung D5W với máu toàn phần (FWB) hoặc khối hồng cầu (pRBCs) vì glucose sẽ làm ngưng kết và vỡ tế bào hồng cầu gây tan máu cấp.
- Chấn thương sọ nội hoặc tai biến mạch máunão: Tránh dùng D5W ở bệnh nhân chấn thương sọ nội.
Thận trọng - Cảnh báo
Tốc độ hạ natri máu an toàn: Khi dùng D5W để điều trị tăng natri máu mạn tính, tốc độ giảm natri máu tuyệt đối không được vượt quá 0.5 mmol/L/giờ (hoặc tối đa 10 đến 12 mmol/L trong 24 giờ) để phòng ngừa phù não.
Thường xuyên kiểm tra chỉ số đường huyết và điện giải máu trong quá trình truyền.
Cách dùng chi tiết
Truyền tĩnh mạch (IV) chậm. Không tiêm dưới da, không tiêm bắp.
Loài
Cách dùng
Lưu ý lâm sàng
Tác dụng phụ
Các tác dụng không mong muốn có thể gặp:
- Phù não, co giật nếu truyền quá nhanh ở bệnh nhân hạ natri máu hoặc tăng natri máu mạn.
- Hạ natri máu do pha loãng, hạ kali máu, hạ phosphate máu.
- Tăng đường huyết và niệu đường thẩm thấu.
Quá liều và cách xử lý
Triệu chứng quá liều: Phù não, tăng đường huyết nặng, hạ natri máu do pha loãng.
Xử trí quá liều: Ngừng truyền D5W ngay lập tức. Chuyển sang dung dịch tinh thể đẳng trương và tiêm insulin nếu đường huyết quá cao.
Tương tác thuốc
Tuyệt đối không pha chung với chế phẩm máu (FWB, pRBCs). Thận trọng khi pha với thuốc kiềm mạnh.
Bảo quản thuốc
Bảo quản ở nhiệt độ phòng (15 – 30 độ C). Tránh đông lạnh.
Thông tin dặn dò chủ nuôi
Dung dịch truyền dịch chuyên biệt chỉ được thực hiện bởi bác sĩ thú y tại bệnh viện thú y.