Tên thuốc gốc: Insulin
Tên biệt dược: Lantus (Glargine), Humulin N / Novolin N (NPH), Caninsulin / Vetsulin (Porcine Lente)
Nội dung
Chỉ định
Chó:
• Các loại Insulin tác dụng trung bình (NPH hoặc Lente như Caninsulin) là lựa chọn đầu tay (first-choice) để điều trị Đái tháo đường (Tiểu đường) không biến chứng ở chó.
• Insulin Glargine cũng có thể được dùng nếu chó cần duy trì nồng độ thuốc kéo dài hơn.
Mèo:
• Insulin Glargine (Lantus) là lựa chọn đầu tay tốt nhất cho mèo mới chẩn đoán đái tháo đường. Nó giúp tạo nồng độ insulin nền ổn định, kéo dài cả ngày và mang lại cơ hội “thuyên giảm” cao (remission – tức là tuyến tụy phục hồi và mèo không cần chích insulin nữa).
• Hỗ trợ cấp cứu nhiễm toan ceton đái tháo đường (DKA).
Dược lực học
Insulin làm giảm nồng độ đường trong máu bằng cách “mở khóa” cho phép glucose đi vào trong tế bào cơ và mô mỡ để chuyển hóa thành năng lượng. Đồng thời, nó kích thích gan dự trữ glucose dưới dạng glycogen và ngăn chặn gan tự tạo ra glucose mới.
Dược động học
• Insulin NPH (hoặc Lente): Có tác dụng trung bình. Mất vài giờ để đạt đỉnh và tác dụng thường kéo dài khoảng 10-14 giờ ở chó (do đó phải chích 2 lần/ngày).
• Insulin Glargine: Là loại insulin tác dụng kéo dài (long-acting), không có đỉnh rõ rệt mà giải phóng từ từ tạo thành một nền insulin ổn định suốt 12 – 24 giờ.
Chống chỉ định
• Chống chỉ định tuyệt đối: Bệnh nhân đang trong tình trạng Hạ đường huyết (Hypoglycemia).
• Bệnh nhân đang bỏ ăn, chán ăn nghiêm trọng thì cần cẩn thận khi chích vì dễ gây tuột đường huyết.
Thận trọng - Cảnh báo
CẢNH BÁO NHẦM LẪN ỐNG TIÊM:
Phải ĐẢM BẢO dùng đúng loại bơm tiêm (syringe) khớp với nồng độ thuốc:
• Thuốc U-100 (như Glargine, NPH người) phải dùng bơm tiêm U-100 (Nắp màu cam).
• Thuốc U-40 (như Caninsulin) phải dùng bơm tiêm U-40 (Nắp màu đỏ).
-> Dùng nhầm bơm tiêm sẽ khiến thú cưng bị chích quá liều 2.5 lần và có thể tử vong ngay lập tức.
Cách dùng chi tiết
Đối với mèo, một chế độ ăn giàu Protein, ít tinh bột (Low-carb, High-protein) là vô cùng quan trọng, đóng vai trò quyết định đến việc mèo có cai được Insulin hay không.
Loài
Cách dùng
Lưu ý lâm sàng
Chó
NPH (hoặc Caninsulin – Lente):
• Liều khởi đầu: 0,25 – 0,5 unit/kg tiêm dưới da (SC) mỗi 12 giờ.
• Phải cho ăn no trước khi tiêm. Bác sĩ sẽ lập đường cong đường huyết (Glucose curve) sau vài ngày để chỉnh liều.
• Liều khởi đầu: 0,25 – 0,5 unit/kg tiêm dưới da (SC) mỗi 12 giờ.
• Phải cho ăn no trước khi tiêm. Bác sĩ sẽ lập đường cong đường huyết (Glucose curve) sau vài ngày để chỉnh liều.
Chú ý loại ống tiêm U-100 hay U-40.
Mèo
Glargine (Lantus – U100):
• Liều khởi đầu: 0,25 – 0,5 unit/kg (thường là 1 – 2 unit/mèo) tiêm dưới da (SC) mỗi 12 giờ.
• Nếu đường huyết dưới 360 mg/dL, chỉ nên bắt đầu với 0,25 unit/kg.
• Liều khởi đầu: 0,25 – 0,5 unit/kg (thường là 1 – 2 unit/mèo) tiêm dưới da (SC) mỗi 12 giờ.
• Nếu đường huyết dưới 360 mg/dL, chỉ nên bắt đầu với 0,25 unit/kg.
Lựa chọn tốt nhất cho mèo.
Tác dụng phụ
• Hạ đường huyết (Sốc đường): Là biến chứng đáng sợ nhất. Biểu hiện: bủn rủn, run rẩy, lảo đảo, co giật, hôn mê. Cần sơ cứu bằng cách bôi mật ong hoặc nước đường vào nướu ngay lập tức.
• Hội chứng Somogyi (Hiệu ứng dội ngược): Nếu chích quá liều làm đường huyết tụt quá thấp, cơ thể sẽ phản ứng tự vệ bằng cách tiết hormone làm đường huyết VỌT LÊN RẤT CAO. Nếu bác sĩ chỉ đo thấy đường huyết cao mà vội vàng tăng liều thì thú cưng sẽ nguy hiểm tính mạng.
Quá liều và cách xử lý
Dấu hiệu quá liều là sốc hạ đường huyết nghiêm trọng. Phải lập tức cấp cứu bằng cách bôi siro đường/mật ong vào niêm mạc miệng, sau đó truyền tĩnh mạch Dextrose 50% (pha loãng) tại phòng khám.
Tương tác thuốc
• Thuốc làm TĂNG đường huyết (giảm tác dụng Insulin): Corticosteroids (Dexamethasone, Prednisolone), Progestins, Thuốc an thần (Dexmedetomidine, Xylazine). Nếu dùng chung, bệnh nhân sẽ cần tăng liều Insulin.
• Thuốc làm HẠ đường huyết (tăng nguy cơ Sốc): Thuốc chẹn beta (Propranolol), Thuốc ức chế men chuyển (Benazepril, Enalapril).
Bảo quản thuốc
LUÔN LUÔN bảo quản trong NGĂN MÁT TỦ LẠNH (2-8 độ C). KHÔNG ĐƯỢC làm đông đá (nếu đông đá phải vứt bỏ). Ở người thuốc chỉ dùng 28 ngày sau mở nắp, nhưng trong Thú y có thể cất tủ lạnh dùng đến 3-6 tháng nếu giữ vệ sinh tốt. Tránh ánh sáng mặt trời.
Thông tin dặn dò chủ nuôi
• Quy tắc vàng: Luôn cho chó/mèo ăn TRƯỚC khi chích Insulin. Nếu hôm nay bé bỏ ăn hoặc ói mửa thức ăn ra hết, TUYỆT ĐỐI KHÔNG CHÍCH (hoặc hỏi ý kiến bác sĩ) để tránh sốc tuột đường huyết.
• Cách lắc thuốc:
+ Với Glargine (trong suốt): KHÔNG ĐƯỢC lắc.
+ Với NPH hoặc Caninsulin (đục): Chỉ lăn nhẹ chai thuốc qua lại giữa 2 lòng bàn tay cho thuốc trộn đều. KHÔNG lắc mạnh nổi bọt.
• Luôn trữ sẵn siro đường hoặc mật ong trong nhà để cấp cứu bôi vào nướu nếu bé lảo đảo, co giật.
Thông tin biên tập viên
Biên tập bởi đội ngũ HelloVet