Mitoxantrone
Tên thuốc gốc: Mitoxantrone
Tên biệt dược: Novantrone
Nội dung
Chỉ định
Chó & Mèo:
• Điều trị nhiều loại ung thư khác nhau bao gồm: Lymphoma, ung thư biểu mô tuyến vú, ung thư biểu mô tế bào vảy, ung thư tuyến thận, fibrosarcoma, ung thư tuyến giáp, tuyến tiền liệt, và ung thư túi hậu môn.
• Được dùng thay thế cho Doxorubicin trong phác đồ CHOP đối với các bệnh nhân có vấn đề về tim mạch.
• Đặc biệt ở chó: Rất hiệu quả khi kết hợp với Piroxicam để điều trị ung thư biểu mô tế bào chuyển tiếp (TCC) ở bàng quang.
Dược lực học
Mitoxantrone là một chất ức chế Topoisomerase II mạnh. Thuốc hoạt động bằng cách chèn trực tiếp vào giữa các cặp base của chuỗi DNA, gây liên kết chéo và đứt gãy sợi DNA, đồng thời cản trở quá trình tổng hợp RNA của tế bào ung thư.
Dược động học
Thuốc được phân bố nhanh và rộng rãi sau khi truyền tĩnh mạch. Tích tụ nhiều nhất ở gan, tim, tuyến giáp và hồng cầu. Rất ít xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương (CNS). Chuyển hóa phần lớn ở gan, thanh thải bị giảm ở bệnh nhân suy gan.
Chống chỉ định
• Động vật mẫn cảm với thuốc.
• Cảnh báo thoát mạch: Đây là chất gây kích ứng mạnh (Irritant) và đôi khi gây phồng rộp hoại tử (Vesicant). Tuyệt đối phải tiêm/truyền đúng vào trong lòng tĩnh mạch, không được để thuốc thoát ra ngoài ven.
• Chống chỉ định tuyệt đối tiêm tủy sống (intrathecal).
• Thận trọng tối đa ở bệnh nhân đang bị ức chế tủy xương, nhiễm trùng, suy gan, hoặc có axit uric máu cao.
Thận trọng - Cảnh báo
• Ở những chó nhỏ (dưới 10 kg), nguy cơ bị giảm bạch cầu trung tính mức độ nghiêm trọng cao hơn đáng kể so với chó lớn. Khuyến cáo nên cân nhắc giảm liều khởi đầu cho các bé chó nhỏ.
• Ít độc cho thận hơn Doxorubicin, do đó an toàn hơn cho mèo bị suy thận.
Cách dùng chi tiết
Thuốc được xếp loại chất ĐỘC HẠI (Hazardous drug) bởi NIOSH. Nhân viên y tế BẮT BUỘC phải mặc đồ bảo hộ (PPE), đeo găng tay chống hóa chất, kính bảo hộ khi pha và truyền thuốc để tránh phơi nhiễm ung thư cho bản thân.
Loài
Cách dùng
Lưu ý lâm sàng
Chó
Hóa trị ung thư (Extra-label):
• Liều lượng: 5 – 6 mg/m2 (TÍNH THEO MÉT VUÔNG DA, KHÔNG TÍNH THEO KG). Truyền tĩnh mạch (IV) mỗi 21 ngày.
• Cách pha: Bắt buộc phải pha loãng vào dung dịch NaCl 0.9% hoặc Dextrose 5% trước khi tiêm. Truyền tĩnh mạch thật chậm trong ít nhất 5 phút.
• Liều lượng: 5 – 6 mg/m2 (TÍNH THEO MÉT VUÔNG DA, KHÔNG TÍNH THEO KG). Truyền tĩnh mạch (IV) mỗi 21 ngày.
• Cách pha: Bắt buộc phải pha loãng vào dung dịch NaCl 0.9% hoặc Dextrose 5% trước khi tiêm. Truyền tĩnh mạch thật chậm trong ít nhất 5 phút.
Giảm liều khởi đầu ở chó < 10kg để tránh suy tủy quá nặng.
Mèo
Hóa trị ung thư (Extra-label):
• Liều lượng: 5,5 – 6,5 mg/m2 (TÍNH THEO MÉT VUÔNG DA). Truyền tĩnh mạch (IV) mỗi 21 ngày.
• Cách pha: Bắt buộc phải pha loãng vào NaCl 0.9% hoặc Dextrose 5%. Truyền tĩnh mạch chậm ít nhất 5 phút.
• Liều lượng: 5,5 – 6,5 mg/m2 (TÍNH THEO MÉT VUÔNG DA). Truyền tĩnh mạch (IV) mỗi 21 ngày.
• Cách pha: Bắt buộc phải pha loãng vào NaCl 0.9% hoặc Dextrose 5%. Truyền tĩnh mạch chậm ít nhất 5 phút.
Theo dõi nguy cơ co giật ở mèo.
Tác dụng phụ
• Ức chế tủy xương: Giảm bạch cầu trung tính (neutropenia) là tác dụng phụ nghiêm trọng nhất (thường giảm chạm đáy vào ngày thứ 7 đến ngày thứ 10 sau khi truyền). Có thể gây nhiễm trùng máu chết người.
• Tiêu hóa: Buồn nôn, nôn mửa, chán ăn, tiêu chảy (phụ thuộc vào liều lượng).
• Thay đổi màu sắc: Thuốc có thể làm cho nước tiểu hoặc tròng trắng của mắt có màu xanh lục (blue-green) trong vài ngày. Điều này là hoàn toàn bình thường, bác sĩ cần dặn trước để chủ nuôi không hoảng hốt.
• Ở mèo có thể gặp tác dụng phụ co giật.
Quá liều và cách xử lý
Dùng quá liều gây suy tủy nặng, giảm bạch cầu, tiểu cầu, thiếu máu, tiêu chảy, nôn mửa và tử vong. Không có thuốc giải độc đặc hiệu, chỉ điều trị hỗ trợ tối đa bằng truyền máu và kháng sinh phổ rộng.
Tương tác thuốc
• Tuyệt đối không dùng chung ống truyền tĩnh mạch (IV line) với Heparin vì sẽ gây kết tủa ngay lập tức.
• Dùng chung với Cyclosporine có thể làm tăng độc tính của Mitoxantrone.
• Nếu trước đây chó mèo từng điều trị bằng Doxorubicin hoặc xạ trị vùng ngực, nguy cơ bị độc tính trên tim sẽ tăng cao.
• Không tiêm các loại vắc-xin trong quá trình hóa trị.
Bảo quản thuốc
Bảo quản ở nhiệt độ phòng (20-25 độ C).
Thông tin dặn dò chủ nuôi
• CẢNH BÁO ĐỘC HẠI: Thuốc này là hóa chất chống ung thư cực độc. Trong ít nhất 7 ngày sau khi truyền thuốc, toàn bộ chất thải của chó mèo (phân, nước tiểu, chất nôn, cát vệ sinh) phải được người lớn thu dọn bằng cách đeo găng tay y tế. Cho tất cả vào túi nilon buộc kín trước khi vứt vào thùng rác.
• Nước tiểu và mắt của thú cưng có thể có màu xanh lá cây / xanh dương trong vài ngày. Đừng lo lắng!
• Phải đưa thú cưng đi xét nghiệm máu (đếm tế bào máu) định kỳ theo lịch của bác sĩ để theo dõi tình trạng suy tủy.
• Gọi ngay cho bác sĩ nếu thú cưng bị nôn mửa liên tục, tiêu chảy ra máu, sốt (dấu hiệu nhiễm trùng), hoặc bầm tím dưới da.
Thông tin biên tập viên
Biên tập bởi đội ngũ HelloVet