Propofol

Propofol được chỉ định rộng rãi trong lâm sàng thú y cho chó, mèo và ngựa để thực hiện gây mê nhanh, ngắn hạn.

Các ứng dụng lâm sàng chi tiết:
1. Khởi mê (Anesthetic Induction): Khởi mê nhanh trước khi duy trì mê bằng thuốc mê đường hô hấp (Isoflurane hoặc Sevoflurane) trong các phẫu thuật ngoại khoa trung và đại phẫu.
2. Gây mê ngắn hạn thực hiện thủ thuật: Thích hợp cho các thủ thuật chẩn đoán không đau hoặc ít đau kéo dài dưới 10 – 15 phút (như chụp X-quang, nội soi, lấy cao răng, sửa xương khớp, khâu da nhỏ).
3. Duy trì mê (Maintenance of Anesthesia): Duy trì trạng thái mê bằng cách tiêm ngắt quãng nhiều liều nhỏ hoặc truyền tĩnh mạch liên tục (CRI – Continuous Rate Infusion) cho các phẫu thuật kéo dài.
4. Kiểm soát trạng thái động kinh liên tục (Status Epilepticus): Dùng truyền tĩnh mạch liên tục để cắt cơn động kinh co giật nặng ở chó mèo khi đã kháng với các thuốc Benzodiazepine hoặc Phenobarbital.

Dạng bào chế lâm sàng: Nhũ dịch tiêm tĩnh mạch 10 mg/ml (1%). Nhũ dịch chứa dầu đậu nành, glycerol và lecithin trứng.

Hấp thu và phân bố:
– Chỉ sử dụng đường tiêm tĩnh mạch (IV). Tiêm chệch ven không gây hoại tử mô nhưng không có tác dụng gây mê.
– Phân bố cực kỳ nhanh từ máu vào các mô giàu mạch máu, đặc biệt là não (gây mất ý thức trong vòng 30 – 60 giây). Sự tỉnh mê nhanh chóng của con vật (sau 10-15 phút) xảy ra nhờ quá trình tái phân bố (redistribution) thuốc từ não sang các mô cơ và mô mỡ ít tưới máu hơn, chứ không phải do chuyển hóa tức thì. Thuốc liên kết rất mạnh với protein huyết tương (95-98%).

Chuyển hóa và đào thải:
– Chuyển hóa siêu nhanh ở gan thành dạng liên hợp glucuronide và sulfate không hoạt tính. Phổi và thận cũng tham gia chuyển hóa một phần.
– Đào thải qua nước tiểu ở thận.
– Lưu ý đặc biệt ở Mèo: Loài mèo thiếu hụt nghiêm trọng enzyme glucuronyl transferase ở gan để thực hiện phản ứng liên hợp. Do đó, chuyển hóa propofol ở mèo chậm hơn chó rất nhiều. Nếu tiêm propofol lặp lại nhiều ngày liên tiếp hoặc truyền tĩnh mạch liên tục (CRI) ở Mèo, thuốc sẽ tích lũy gây tổn thương oxy hóa màng hồng cầu, hình thành thể Heinz (Heinz body), dẫn đến thiếu máu tán huyết và tỉnh mê cực kỳ chậm.