Radioactive Iodine (I-131)
Tên thuốc gốc: Radioactive Iodine (I-131), Sodium Iodide I-131
Tên biệt dược: I-131 Therapeutic Solution
Nhóm dược lý: Chất phóng xạ trị liệu tuyến giáp (Radiopharmaceutical thyroid therapeutic agent)
Nội dung
Chỉ định
Radioactive Iodine (I-131) được chỉ định điều trị triệt để tuyến giáp cho động vật cường giáp.
Các ứng dụng lâm sàng chi tiết:
1. Điều trị cường giáp triệt để (Gold Standard Cure) ở Mèo: Là phương pháp điều trị dứt điểm tối ưu nhất cho mèo bị cường giáp do tăng sản nang giáp hoặc adenoma tuyến giáp lành tính.
2. Carcinom tuyến giáp ở Chó: Hỗ trợ tiêu diệt tế bào ung thư biểu mô tuyến giáp sau phẫu thuật hoặc cho các ca không thể phẫu thuật (liều dùng ở chó cao hơn mèo rất nhiều).
Dược lực học
Sodium Iodide I-131 là một đồng vị phóng xạ của Iodide phát ra bức xạ hạt beta và tia gamma.
Cơ chế tác động sinh học hủy hoại tế bào chọn lọc:
– Tập trung chọn lọc tại mô cường năng: Tuyến giáp không thể phân biệt giữa đồng vị phóng xạ I-131 và I-127 ổn định. Khi đưa vào cơ thể, I-131 nhanh chóng được hấp thu chọn lọc và cô đặc cao độ tại các tế bào nang tuyến giáp đang hoạt động quá mức (cường năng).
– Tiêu diệt bằng bức xạ hạt Beta tầm ngắn: I-131 phát ra bức xạ hạt beta (chiếm 90% hiệu quả điều trị) có phạm vi phá hủy mô cực kỳ ngắn trong vòng 1 – 2 mm. Bức xạ này phá hủy trực tiếp cấu trúc tế bào nang giáp phì đại hoặc khối u mà hoàn toàn không làm ảnh hưởng đến các cấu trúc lân cận như tuyến cận giáp hay các cơ vùng cổ.
– Bảo vệ nang giáp lành: Các tế bào nang giáp lành bình thường đang ở trạng thái nghỉ (do nồng độ TSH máu cực thấp trong cường giáp) sẽ không hấp thu I-131, giúp tuyến giáp phục hồi chức năng bình thường sau điều trị, giảm thiểu nguy cơ suy giáp vĩnh viễn.
Dược động học
Dạng bào chế lâm sàng: Dung dịch tiêm dưới da hoặc viên nang uống phóng xạ.
Hấp thu và phân bố:
– Hấp thu cực nhanh sau khi tiêm dưới da hoặc uống. Tập trung cô đặc tại các nang giáp hoạt động. Một lượng nhỏ phân bố tạm thời vào dạ dày, tuyến nước bọt.
Thải trừ & Chu kỳ bán rã:
– I-131 tự do không được tuyến giáp hấp thu sẽ được đào thải hoàn toàn qua nước tiểu (là đường chính), phân và nước bọt.
– Thời gian bán thải vật lý của I-131 là 8 ngày. Tuy nhiên thời gian bán thải sinh học trong tuyến giáp dao động từ 1 đến 2 tuần tùy thuộc vào tốc độ giải phóng hormone của nang giáp.
Chống chỉ định
1. Mèo bị suy thận giai đoạn cuối tiến triển (do thận suy không thể lọc thải I-131 tự do qua nước tiểu, gây ngộ độc phóng xạ hệ thống).
2. Động vật đang mang thai hoặc cho con bú.
3. Chủ nuôi không đồng ý hoặc không thể tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn cách ly phóng xạ sau điều trị.
Thận trọng - Cảnh báo
1. Yêu cầu cách ly an toàn phóng xạ bắt buộc (Radiation Safety Isolation): Do vật nuôi đào thải chất phóng xạ qua nước tiểu và phân. Sau khi điều trị, vật nuôi bắt buộc phải được nuôi cách ly hoàn toàn tại phòng cách ly phóng xạ đạt chuẩn của bệnh viện thú y từ 7 đến 14 ngày cho đến khi chỉ số bức xạ đo được giảm xuống mức an toàn.
2. Quy định bảo hộ khi xuất viện: Trong vòng 2 tuần đầu sau khi đưa thú cưng về nhà, chủ nuôi cần đeo găng tay khi dọn cát vệ sinh, không cho thú cưng ngủ chung giường và tránh tiếp xúc gần với trẻ em dưới 18 tuổi và phụ nữ mang thai.
3. Bộc lộ suy thận ẩn giấu: Giống như điều trị bằng thuốc, việc hạ nồng độ hormone giáp về bình thường làm giảm độ lọc cầu thận, có thể làm bộc lộ tình trạng suy thận tiềm ẩn.
Cách dùng chi tiết
Chỉ được thực hiện tại các bệnh viện thú y được cấp phép sử dụng và lưu trữ chất phóng xạ y tế. Nhân viên y tế tuân thủ quy trình bảo hộ bức xạ nghiêm ngặt.
Loài
Cách dùng
Lưu ý lâm sàng
Tác dụng phụ
Đau nhẹ tạm thời ở cổ tại vị trí tuyến giáp, suy giáp thứ phát (hiếm gặp và thường tự hồi phục), bộc lộ suy thận tiềm ẩn (tăng azotemia).
Quá liều và cách xử lý
Gây suy giáp vĩnh viễn và ngộ độc bức xạ các mô lân cận. Xử trí hỗ trợ triệu chứng và bổ sung hormone T4 thay thế suốt đời.
Tương tác thuốc
1. Thuốc kháng giáp (Methimazole): Làm cản trở khả năng hấp thu I-131 của tuyến giáp. Bắt buộc phải ngưng methimazole ít nhất 7 – 10 ngày trước khi tiến hành điều trị bằng I-131.
2. Thức ăn giàu i-ốt hoặc chất cản quang chứa i-ốt: Làm bão hòa tuyến giáp và giảm hiệu suất hấp thu I-131. Ngưng sử dụng 2 – 4 tuần trước điều trị.
Bảo quản thuốc
Bảo quản trong hộp chì bảo vệ chuyên dụng chống bức xạ theo quy định y tế hạt nhân.
Thông tin dặn dò chủ nuôi
1. Thú cưng cần được nuôi cách ly tại bệnh viện từ 1-2 tuần sau điều trị.
2. Đeo găng tay khi dọn chất thải của thú cưng tại nhà trong 2 tuần đầu sau xuất viện.