Dexmedetomidine

Tên thuốc gốc: Dexmedetomidine

Tên biệt dược: Dexdomitor, Sileo

Nội dung

Chỉ định

Chó & Mèo:
• Là thuốc an thần, giảm đau và tiền mê (preanesthetic) ưu tiên số 1 hiện nay trong phẫu thuật thú y. Thường được sử dụng trong các phác đồ kết hợp (như “Kitty Magic” ở mèo hay “Doggie Magic” ở chó) giúp thú cưng nằm im và giảm đáng kể liều lượng thuốc mê toàn thân (Propofol, Isoflurane).
• Mèo: Dexmedetomidine là lựa chọn an toàn và hiệu quả hàng đầu dùng để gây nôn (khi mèo nuốt phải dị vật, bả chuột, lá cây độc).
• Chó: Có dạng gel bôi niêm mạc miệng (Sileo) chuyên dùng để trị hội chứng sợ tiếng ồn (sợ sấm sét, tiếng pháo hoa).

Dược lực học

Là chất đồng vận chọn lọc cao trên thụ thể alpha-2 adrenergic. Khi liên kết vào thụ thể này, nó làm giảm sự giải phóng norepinephrine từ các nơ-ron giao cảm, dẫn đến tác dụng an thần sâu, giảm đau và giãn cơ.

Dược động học

Thuốc hấp thu tốt và phát huy tác dụng rất nhanh khi tiêm tĩnh mạch (IV) hoặc tiêm bắp (IM). Ở phòng khám, tiêm IM là đường dùng phổ biến nhất cho tác dụng tiền mê. Tác dụng xuất hiện chỉ sau 5-15 phút.

Chống chỉ định

• Chống chỉ định tuyệt đối ở thú cưng mắc bệnh tim mạch (đặc biệt là suy tim sung huyết, hở van tim) do thuốc gây giảm nhịp tim và co mạch ngoại vi rất mạnh.
• Không dùng cho thú cưng đang bị sốc, mất máu nhiều, suy gan nặng, hoặc suy nhược nghiêm trọng.
• Bệnh nhân có bệnh lý hô hấp nặng.

Thận trọng - Cảnh báo

• Niêm mạc của thú cưng có thể trở nên nhợt nhạt do tác dụng co mạch ngoại vi, đây là phản ứng bình thường của thuốc nhưng cần phân biệt với sốc.
• Phụ nữ có thai tuyệt đối không cầm tay trần vào ống thuốc dạng gel (Sileo) của chó vì thuốc có thể thấm qua da.

Cách dùng chi tiết

Bác sĩ thú y thường trộn chung Dexmedetomidine + Ketamine + Buprenorphine vào cùng 1 bơm tiêm (gọi là Kitty Magic hoặc Doggie Magic) tiêm bắp 1 lần duy nhất để tiền mê. Cực kỳ tiện lợi cho các bé mèo dữ tợn.

Loài

Cách dùng

Lưu ý lâm sàng

Chó
An thần / Tiền mê phẫu thuật:
• Liều lượng được tính toán chính xác nhất dựa trên diện tích bề mặt cơ thể (BSA): 125 – 375 mcg/m2 (microgram) tiêm IV hoặc IM.
• Hoặc nếu tính theo cân nặng: 5 – 15 mcg/kg (microgram/kg).

Sợ tiếng ồn (Dạng gel bôi niêm mạc Sileo):
• 125 mcg/m2 bôi vào niêm mạc má. Có thể lặp lại sau 2 tiếng nếu vẫn còn sợ.
Lưu ý đơn vị là MICROgram (mcg).
Mèo
Combo “Kitty Magic” (Tiền mê, An thần sâu):
• Dexmedetomidine: 10 – 40 mcg/kg (0,01 – 0,04 mg/kg) tiêm bắp (IM), trộn chung với Ketamine và Opioid (Buprenorphine).

Gây nôn (Rất hiệu quả):
• 7 – 10 mcg/kg tiêm IM hoặc IV. (Sau khi nôn xong, có thể tiêm Atipamezole để giải độc cho mèo tỉnh lại ngay).
Mèo nhạy cảm với tác dụng gây nôn.
Khác
Thuốc giải độc đặc hiệu (Atipamezole):
• Tiêm bắp (IM) với thể tích (ml) bằng đúng thể tích Dexmedetomidine đã dùng.
Tỉnh lại rất nhanh.

Tác dụng phụ

• Tim mạch (Rất quan trọng): Thuốc gây nhịp tim chậm đáng kể (bradycardia), đôi khi kèm theo block nhĩ thất (AV block). Giai đoạn đầu thuốc gây co mạch làm tăng huyết áp, sau đó huyết áp mới trở lại bình thường.
• Lưu ý sinh tử: KHÔNG dùng Atropine để cố gắng làm tăng nhịp tim khi huyết áp đang cao do Dexmedetomidine, vì sẽ làm tăng khối lượng công việc cho tim và dễ gây loạn nhịp nguy hiểm.
• Tiêu hóa: Gây nôn mửa rất tốt (ứng dụng để gây nôn ở mèo).
• Khác: Hạ thân nhiệt, giảm nhịp thở, tăng đường huyết nhẹ.

Quá liều và cách xử lý

Dấu hiệu quá liều bao gồm an thần kéo dài, nhịp tim chậm nghiêm trọng và ức chế hô hấp. Thuốc giải độc đặc hiệu: Tiêm bắp Atipamezole (Antisedan). Chỉ cần tiêm lượng thể tích (ml) Atipamezole bằng đúng với thể tích Dexmedetomidine đã tiêm, thú cưng sẽ tỉnh lại hoàn toàn trong vòng vài phút.

Tương tác thuốc

• Các thuốc ức chế thần kinh trung ương (Propofol, Ketamine, Opioid – Buprenorphine): Tạo hiệu ứng hiệp đồng rất mạnh. BẮT BUỘC phải giảm liều của các loại thuốc mê (như Propofol) xuống 30-60% để tránh ức chế hô hấp.
• Thuốc chẹn beta (Atenolol): Làm tăng nguy cơ nhịp tim chậm trầm trọng.
• Epinephrine: Tránh dùng để cấp cứu tụt huyết áp do Dexmedetomidine vì nguy cơ cao gây loạn nhịp tim (rung thất).

Bảo quản thuốc

Bảo quản ở nhiệt độ phòng. Tránh ánh sáng trực tiếp. Các loại gel bôi miệng cần đậy kín sau khi sử dụng.

Thông tin dặn dò chủ nuôi

• Nếu bạn dùng dạng gel (Sileo) cho chó sợ sấm sét: Hãy bôi thuốc vào mặt trong của má (giữa má và nướu), KHÔNG để chó nuốt thuốc. Mang găng tay y tế khi bôi thuốc.
• Không cho ăn uống trong vòng 15 phút sau khi bôi gel.
• Với thú cưng vừa được tiêm thuốc tại phòng khám, nhịp tim của bé có thể chậm hơn bình thường. Hãy giữ ấm cho bé khi về nhà.

Thông tin biên tập viên

Biên tập bởi đội ngũ HelloVet