Ondansetron
Tên thuốc gốc: Ondansetron
Tên biệt dược: Zofran
Nội dung
Chỉ định
Chó & Mèo:
• Ngăn ngừa và điều trị buồn nôn, nôn mửa nói chung.
• Đặc biệt hiệu quả trong nôn mửa do hóa trị liệu (chemotherapy-induced nausea).
• Rất hiệu quả trong điều trị nôn do viêm ruột Parvovirus (tương đương với Maropitant).
• Giảm nôn mửa liên quan đến bệnh thận mãn tính (CKD) ở mèo.
• Hỗ trợ điều trị buồn nôn do hội chứng tiền đình (Vestibular syndrome) ở chó.
• Hỗ trợ quản lý ngưng thở khi ngủ (Obstructive sleep apnea) ở chó.
Dược lực học
Ondansetron là chất đối kháng chọn lọc thụ thể 5-HT3 (Serotonin 5-HT3 receptor antagonist). Các thụ thể 5-HT3 có mặt ở cả ngoại vi (trên các đầu tận cùng dây thần kinh phế vị ở đường tiêu hóa) và trung ương (vùng nhận cảm hóa học CRTZ ở não). Thuốc ức chế thụ thể ở cả hai nơi này để ngăn chặn phản xạ nôn mửa.
Ở liều thông thường, Ondansetron KHÔNG làm thay đổi nhu động hay thời gian làm rỗng của dạ dày ruột.
Dược động học
Mèo: Sinh khả dụng đường uống khá thấp (khoảng 32%), nhưng đường tiêm dưới da (SC) lên tới 75%. Thuốc chuyển hóa qua gan. Thời gian bán thải khoảng 1.2 – 3.2 giờ.
Chó: Đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 1.1 giờ sau khi uống. Thời gian bán thải khá ngắn (khoảng 1.3 giờ).
Chống chỉ định
• Động vật mẫn cảm với thuốc.
• Cần thận trọng khi dùng để điều trị nôn mà chưa rõ nguyên nhân, vì thuốc chống nôn cực mạnh có thể che lấp dấu hiệu của tắc ruột (ileus) hoặc chướng bụng giãn dạ dày.
• Chó mang đột biến gen MDR1 (Collie, v.v.) cần được theo dõi cẩn thận do chưa rõ thuốc có bị bơm P-glycoprotein đẩy ra ở chó hay không.
Thận trọng - Cảnh báo
• Bệnh gan: Ondansetron chuyển hóa qua gan, nên cân nhắc giảm liều ở bệnh nhân suy gan nặng.
• Kéo dài khoảng QT: Thuốc có khả năng làm kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ, do đó cẩn trọng khi dùng cho thú cưng có bệnh lý tim mạch, rối loạn điện giải (hạ kali máu).
Cách dùng chi tiết
Khi tiêm tĩnh mạch (IV), phải tiêm thật chậm, tốt nhất là kéo dài từ 2 đến 5 phút. Tiêm IV nhanh có thể gây mù lòa thoáng qua (ghi nhận ở người).
Loài
Cách dùng
Lưu ý lâm sàng
Chó
Chống nôn mửa nói chung (Extra-label):
• 0,5 – 1 mg/kg uống (PO) hoặc tiêm tĩnh mạch chậm (IV) mỗi 8 – 12 giờ.
Nôn mửa do hóa trị liệu (Extra-label):
• 0,3 – 0,5 mg/kg IV chậm, tiêm 30 phút trước khi truyền hóa chất. Có thể lặp lại mỗi 8-12 giờ.
Nôn do Parvovirus (Extra-label):
• 0,5 mg/kg IV chậm mỗi 8 giờ.
• 0,5 – 1 mg/kg uống (PO) hoặc tiêm tĩnh mạch chậm (IV) mỗi 8 – 12 giờ.
Nôn mửa do hóa trị liệu (Extra-label):
• 0,3 – 0,5 mg/kg IV chậm, tiêm 30 phút trước khi truyền hóa chất. Có thể lặp lại mỗi 8-12 giờ.
Nôn do Parvovirus (Extra-label):
• 0,5 mg/kg IV chậm mỗi 8 giờ.
Luôn tiêm IV thật chậm (trong vòng 2-5 phút).
Mèo
Chống nôn mửa cấp tính (Extra-label):
• 0,1 – 1 mg/kg tiêm tĩnh mạch chậm (IV), tiêm dưới da (SC), tiêm bắp (IM), hoặc uống (PO) mỗi 6 – 12 giờ. (Vì sinh khả dụng đường uống của mèo khá thấp, liều uống thường cần dùng mức cao hơn và thường xuyên hơn liều tiêm).
Nôn mửa do Bệnh thận mãn tính (CKD) (Extra-label):
• Bệnh thận IRIS Stage 1 – 2: 0,1 – 0,2 mg/kg IV chậm, SC, hoặc PO mỗi 6 – 12 giờ.
• Bệnh thận IRIS Stage 3: 0,05 – 0,1 mg/kg mỗi 6 – 12 giờ.
• Bệnh thận IRIS Stage 4: 0,025 – 0,05 mg/kg mỗi 6 – 12 giờ.
• 0,1 – 1 mg/kg tiêm tĩnh mạch chậm (IV), tiêm dưới da (SC), tiêm bắp (IM), hoặc uống (PO) mỗi 6 – 12 giờ. (Vì sinh khả dụng đường uống của mèo khá thấp, liều uống thường cần dùng mức cao hơn và thường xuyên hơn liều tiêm).
Nôn mửa do Bệnh thận mãn tính (CKD) (Extra-label):
• Bệnh thận IRIS Stage 1 – 2: 0,1 – 0,2 mg/kg IV chậm, SC, hoặc PO mỗi 6 – 12 giờ.
• Bệnh thận IRIS Stage 3: 0,05 – 0,1 mg/kg mỗi 6 – 12 giờ.
• Bệnh thận IRIS Stage 4: 0,025 – 0,05 mg/kg mỗi 6 – 12 giờ.
–
Tác dụng phụ
Thuốc được dung nạp RẤT TỐT ở thú y. Tác dụng phụ khá hiếm gặp, có thể bao gồm:
• Rối loạn tiêu hóa nhẹ: Táo bón (do giảm tiết dịch ruột) hoặc tiêu chảy.
• An thần nhẹ, buồn ngủ.
• Rất hiếm khi gặp triệu chứng ngoại tháp (run rẩy đầu) hoặc loạn nhịp tim.
Quá liều và cách xử lý
Rất an toàn. Quá liều lên đến 10 lần ở người vẫn không gây bệnh lý nghiêm trọng. Xử lý chủ yếu là điều trị hỗ trợ triệu chứng.
Tương tác thuốc
• Hội chứng Serotonin (Serotonin syndrome): Cực kỳ thận trọng khi dùng chung với các thuốc làm tăng serotonin khác như thuốc chống trầm cảm (Fluoxetine, Clomipramine, Mirtazapine, Trazodone) hoặc MAOIs (Amitraz, Selegiline). Sự kết hợp này có thể gây ngộ độc serotonin cấp tính.
• Apomorphine: Ondansetron đối kháng mạnh mẽ và làm mất tác dụng gây nôn của Apomorphine. Ở người, kết hợp này có thể gây tụt huyết áp nghiêm trọng (chống chỉ định).
• Cisapride, Sotalol, Amiodarone: Tránh dùng chung vì làm tăng nguy cơ kéo dài khoảng QT và loạn nhịp tim nghiêm trọng.
Bảo quản thuốc
Bảo quản thuốc ở nhiệt độ phòng, tránh ánh sáng trực tiếp và tránh nơi ẩm ướt.
Thông tin dặn dò chủ nuôi
• Báo cho bác sĩ thú y ngay nếu thú cưng đang sử dụng các loại thuốc chống trầm cảm, thuốc trị rối loạn hành vi (như Fluoxetine, Clomipramine), hoặc thuốc xịt/vòng cổ trị ve rận có chứa Amitraz trước khi dùng Ondansetron.
• Mặc dù thuốc rất an toàn, nhưng nếu thú cưng có biểu hiện co giật, run rẩy bất thường, hoặc nhịp tim đập loạn, hãy đưa đến trạm thú y lập tức.
Thông tin biên tập viên
Biên tập bởi đội ngũ HelloVet